چوققىلانغان يازمىلار

كاۋاپچىنىڭ ھۇجرىسى (پوۋېست)

m9

1 سىز بىر كىنو كۆرۈۋاتىسىز، ۋەقەلىكى يالغان، ئەمما كۆرۈنۈشلىرى راست. ئەگەر كىنو كۆرمەيۋاتقان بولسىڭىزمۇ مەلۇم بىر چوڭ شەھەرنىڭ ئومۇمىي مەنزىرىسىنى كۆز ئالدىڭىزغا كەلتۈرۈڭ، بۇ شەھەردە مانجۇلار ھاكىمىيەت قۇرغان، ئىپارخان راۋاققا چىقىپ غەربكە نەزەر تاشلاپ يۇرتىنى سېغىنغان، جىگدە پۇراقلىرىغا تەشنا بولغان. ئارىدىن يۈز نەچچە يىل ئۆتتى، زامانىۋى ئىپارخانلار بەدەنلىرىگە چىپپىدە كېلىدىغان ئۇسسۇل كىيىملىرى بىلەن سەھنىلەردە جىلۋە [...]

ئورخان پامۇك ۋە ئۇنىڭ ئىجادىيىتى

th

تۈركىيە يازغۇچىسى ئورخان پامۇكنىڭ 30 يىلدىن ئارتۇق ئىجادىيەت ھاياتى ئۇتۇق ۋە شان-شەرەپلەرگە تولغان ھايات بولۇپ، تۇنجى رومانىدىن باشلاپ ھازىرغىچە تۈركىيە ۋە خەلقئارادا 24 تۈرلۈك مۇكاپاتقا ئېرىشتى، 2006-يىلى نوبېل ئەدەبىيات مۇكاپاتىنى ئالدى ۋە بۇ مۇكاپاتنى ئالغان تۇنجى تۈرك ھەمدە ئەڭ ياش ئىككى كىشىدىن بىرى بولدى. ئەسەرلىرى 60 خىل تىلغا تەرجىمە قىلىندى، يۈزدىن ئارتۇق دۆلەتتە نەشىر قىلىندى، [...]

مۇشەققەت ۋە سەنئەت

sunset

نەقەدەر ئەرزىمەس ئىشلار ئۈچۈن غەم قىلىپ، جان قاقشىتىپ يۈرگەنلىكىمنى دائىم ھېس قىلىمەن. ئەسلىدە بىرەر قازا كەلمىگەنلا بولسا شۈكۈر قىلىش ۋە داۋاملىق خۇرسەنلىك ئىچىدە ياشاش كېرەك ئىدى. ھەر ئىشقا، ھەتتا ئۆلۈمگە تەنھا يۈزلىنىمىز، ھېچكىم بىز بىلەن تەڭ كەتمەيدۇ، يىغلاپ ئۇزىتىپ قالىدۇ ۋە ئاخىر ئۇنتۇپ كېتىدۇ. قىزىقچىلىق ۋە قايغۇ بىر يەرگە كېلەلمەيدۇ، ھېچكىم كۈلۈپ تۇرۇپ يىغلىيالمايدۇ، پەقەت [...]

كىتاب ئوقۇش ھەققىدە

kitab

يازغۇچىلىق ئىستاكانىنى تولدۇرۇشنىڭ ئەڭ ئەپچىل چارىسى ئوقۇماقتۇر. كىتابلىرىم ماڭا كۇپايە بۈيۈك پادىشاھلىقتۇر. – شېكىسپىر مەن كۆپ ياشىمىدىم، كۆپ ئوقۇدۇم. -بورخس كىتاب ئوقۇش ئۆمۈرنى ئۇزارتقانلىققا باراۋەر. ئوقۇماق باشقا بىرىنىڭ كاللىسى بىلەن ئويلاش دېمەكتۇر. -شوپىنخاۋىر ئەگەر ئوقۇشنى بىلسەڭ، ھەر ئىنساننىڭ بىر كىتاب ئىكەنلىكىنى كۆرەلەيسەن! -ۋىليام چانىرگ ھايات قىسقا، ئۇ دۇنياغا بارغىنىڭدا ھېچكىم سېنىڭدىن قانچە كىتاب ئوقۇپ بولغىنىڭنى [...]

بۇ مېڭە گويا 18مىڭ ئالەمدۇر

brain

ۋەھدەت دېگىنىمىز تەشبىھ بىلەن تەنزىھنىڭ بىرلىكىدۇر. روھنىڭ ئىگىسى بولغان پەرۋەردىگار بەندىلىرىگە ئاجايىپ تەسۋىرلەرنى كۆرسىتىپ تۇرىدۇ، بېشارەتلەر ۋە ئىشارەتلەر بېرىدۇ. چۈنكى ئۇ يەككە-يىگانە ۋە چەكسىز بارلىقتۇر. مېڭە تەتقىقاتچىلىرىنىڭ قارىشىچە، ئادەمنىڭ مېڭىسى يۈكسەك دەرىجىدە تەرەققىي قىلغان ئورگان بولۇپ، مېڭىمىزنىڭ ئەڭ ئاستى قىسمى، يەنى بوينىمىزغا تۇتاشقان قىسمى يىلان ياكى شۇ تىپتىكى جانلىقلارنىڭ مېڭىسىگە ئوخشايدىكەن، يۈرەك سوقۇشىمىز بىلەن نەپەس [...]

ئۈمىدۋارلىق توغرىسىدا

tonuxux

ئاجىزلار ئۆزىگە تەسەللىي بېرىش ئۈچۈن قەھرىمانلىق خىيالى ئىچىدە ياشايدۇ. ئەمما ئەمەلىيەت رەھىمسىز، رېئاللىق ئۆزىنىڭ مۇزدەك چىرايى بىلەن بىزنى ئۈمىدسىزلەندۈرىدۇ، روھسىزلاندۇرىدۇ؛ ئەمما ئۈمىدسىزلىك تەسلىمىيەتچىلىكتۇر، ئۆلمىگەن جانغا قىلىنغان ھاقارەتتۇر، خىيانەتتۇر. بېسىمنىڭ بارلىق مەنبەسى قورقۇنچ؛ ئۆلۈمدىن قورقۇش، كېسەللىكتىن قورقۇش، دۈشمەنلەرنىڭ قەستىدىن قورقۇش، مەسخىرىدىن قورقۇش، نامراتلىقتىن قورقۇش، خارلىق ۋە مۇھتاجلىقتىن قورقۇش ۋاھاكازالار… ئەمەلىيەتتە ئىنسان يۇقىرىقى قورقۇنچ، ۋەھىمىلەردىن قۇتۇلالمايدۇ؛ قۇتۇلالمىغانلىقى [...]

باشلىق بىلەن ئولتۇرىدىغان سورۇن (ھېكايە)

baxlik باشلىق بىلەن ئولتۇرۇش بەزىلەر ئۈچۈن قاتتىق پەخىرلىنىدىغان بىر ئىش. پەخىرلەنمەيمەن دېگۈچىلەرمۇ ئىختىيارسىز پەخىرلىنىپ كېتىدۇ، ئۆزىنىڭ سۈپىتىنى ساقلاپ، غۇرۇرىنى قوغداپ بىر دەم ئولتۇرۇپ باقىدۇ، ئەتراپىغا قاراپ باقسا قىزغىنلىق باشلىنىپ كەتكەن، شۇنىڭ بىلەن ئۆزىمۇ بىلىپ بىلمەي بۇ ئېقىمغا قوشۇلۇپ كېتىدۇ. بىر سورۇندا يېنىمدا ئولتۇرۇپ، ئۆزىنى...

تاش ۋە قەلب (ھېكايە)

kalb مۇھەببەت تېمىسى مەڭگۈلۈك بولغىنىدەك، خوتۇن تېمىسىمۇ كونىراپ قالمايدۇ. «خوتۇنى يوقنىڭ خۇدى يوق» دېگەن ھېكمەتتىن تەلىم ئېلىپ، ئۇز بولسىمۇ، سەت بولسىمۇ بىر خوتۇن ئېلىپ چىرايلىق ئۆي تۇتۇۋالغانلارنىڭ كۈنى ئوبدان، ھەر خوتۇندىن كېلىدىغان خۇشاللىق ۋە دەرت-ئەلەملەرنى يېزىپ كەلسە يېزىپ تۈگەتكىلى بولمايدۇ، نوقۇل ۋەقەلىكنى دېگەندىمۇ بىر-بىرىگە...

تىلىمىزدىكى بەزى سۆزلەر ۋە قوشۇمچىلار

Elipbe پارسچە «سەر»(باش) دېگەن سۆزدىن ياسالغان سۆزلەر: سەركەردە، سەردار، سەركە، سەرخۇش، سەرتەراچ (ساتىراش)، سەرگۈزەشت (باشتىن ئۆتكەن ئىشلار)، سەرخىل، سەرمايە پارسچە «پۇرۇش» (ئەھلى كەسىپ مەنىسىنى بىلدۈرىدۇ) قوشۇمچىسى قوشۇلغان سۆزلەر: كىتابپۇرۇش، دوراپۇرۇش، كۇسپۇرۇش (بۇ سۆزنىڭ پارسچىدىكى ئەسلى مەنىسى ئەۋرەز لاتىسى بولۇپ، پۇرۇش «لاتا-پۇرۇچ» دېگەن...

كېسەللىك

كېسەللىك ۋە خۇمار ئىنساننىڭ بىر يېرىگە كىرىۋالىدۇ ۋىرۇستەك، قۇرتتەك، جىندەك، شەيتاندەك، تومۇرلاردا قان بىلەن تەڭ يۈگۈرۈپ يۈرىدۇ، بوۋاقلار قولىنى ئېمىدۇ، يوغانغاندا تاماكا شورايدۇ، بىر ئۆلگۈر لەززەت نېرۋىنى بويلاپ مېڭىگە بارىدۇ، ھۇزۇردەك تۇيۇلىدۇ بەزى سەزگۈلەر، گويا جان يايرايدۇ، قان يەنە تومۇرلاردا قاينايدۇ. بەدەندىن ئىبارەت غايەت...

ئۇلار ئۇيغۇر تىلىنىڭ چەۋەندازلىرى ئىدى

cuqan 2013-يىل ئۇيغۇر تىلى ئۈچۈن جۇدالىق بىر يىل بولدى، ئەسەرلىرىدە، تەرجىمىلىرىدە ئۇيغۇر تىلىنى يۇقىرى سەنئەت پەللىسىگە كۆتۈرگەن ئۈچ شەخس ئارقا-ئارقىدىن ۋاپات بولدى. شائىر چىمەنگۈل ئاۋۇت «ئاھ، ئوسمانجان ئاكا، بۇ دۇنيادىن خوشلىشىش ئالدىدا يېنىڭدا بولالمىدۇق» دەپ نالە-پەرياد قىلسا، مۇھەممەد باغراشنىڭ زوقمەنلىرى ئۇنىڭ 80-يىللاردىكى ئاۋانگارت ئەسەرلىرىنى...

40 ياشتا چەكتىم ئىزتىراپ

portret2 2013-يىلنىڭ ئاخىرقى بىر كۈنىدە ئالدىراپ بۇ تېمىنى يېزىۋاتىمەن، نېمىشقىدۇر ئىچىمدە بىر ئىزتىراپ بار، ياش قىرىققا بېرىپ قالدى، قىلغان ئىشنىڭ تايىنى يوق، ئارزۇلار بىر-بىرىدىن يۈكسەك، يۈرەكنى بېسىپ تۇرۇپ، سۈكۈت ئىچىدە ئويلانغىنىمدا «قانائەت قىل» دەيمەن ئۆزۈمگە، ئەمما بىر دەمدىن كېيىن يەنە قانائەتسىزلىشىشكە باشلايمەن، مال-دۇنيا قانچە كۆپ بولسا...

ياشاپتىمەن، بىلمەپتىمەن (پوۋېست)

2010051522422494 تۈرمىگە كىرگەندىن باشلاپ ئۆزەمنى قەپەزگە سولانغان ھايۋاندەك ھېس قىلىدىغان بولۇپ قالدىم، قورسىقىم ئېچىپلا تۇرىدۇ،ئۇ پاسكىنا ھازىر نەلەردە ئويناپ يۈرىدىغاندۇ؟ ئۇنىڭ غۇرۇرى مېنى مۇشۇنداق پايخان قىلىۋەتسە بولامدۇ؟ مەن ئۇنى خېمىردەك ئەيلىگەندە ئۇنىڭ غۇرۇرى نەگە كەتكەن بولغىيدى؟ بۇ قىسمەتنى ئۆزەمنىڭ دۆتلۈكىدىن كۆرۈشمۇ مېنى ئازابلايدۇ، چۈنكى...

كۆز پارقىراپ تۇرغان بىلەن…

hezi bol كۆز قەلبنىڭ ئەينىكى، گۈزەل قەلب كۆزدە ئەكس ئېتىدۇ، قەلب قاساۋەتلەشسە كۆزدىن ئىمان نۇرى، ئۈمىد نۇرى، شادلىق نۇرى ئاستا-ئاستا يوقايدۇ. كۆز چىراينىڭ ئەڭ يارقىن نۇقتىسىدۇر، كۆزدە ئەكس ئەتكەن خاتىرجەملىك، خۇرسەنلىك ۋە خۇشاللىق چىراينى ئاپتاپتەك يورۇق قىلىدۇ؛ ئەمما بۇنداق پەيتلەر قىشنىڭ ئاپتىپىدەك تولىمۇ قىسقا بولىدۇ. كىشىلىك مۇناسىۋەتنىڭ...

كونا كادىر (ھېكايە)

1358694718 ئازاد شاڭجاڭ كۆتۈرۈلۈپ كەتتى، مۇئاۋىنلىقتىن باش شاڭجاڭلىققا ئۆستى، بويى گويا بىر غېرىچ ئۆستى، ئىشتىھاسى ئېچىلىپ كەتتى، قورساق سالدى، زۇۋانى چوڭايدى، مەجلىس ئاچسا مەيدىسىنى كېرىپ، ياقىسىنىڭ تۈگمىسىنى كەڭ ئېچىۋېتىدىغان بولدى. ئۇنى ئەمدى ھېچكىم قوڭالتاق يېزا كادىرى ياكى مۇئاۋىن غالچا دېيەلمەيتتى. خەقنى مۇشۇنداق دېگۈزمەسلىك ئۈچۈن قانچىلىك...

ئۆگەنمەستىن ئىملانى، قانداق يازدىڭ ئىنشانى

1342894328 ھازىرقى زامان ئۇيغۇر تىلى ئىملا قائىدىسى دەسلەپتە تۈزۈلگەندە مورفولوگىيىلىك تۈرلىنىشنى، يەنى سۆز يىلتىزىنى ئاساس قىلاتتى. ئەمما تىلىمىزدا ئا ئە تاۋۇشلىرىنىڭ تۈرلەنگەندە ئې ئى غا ئاجىزلىشىشى ئومۇميۈزلۈك ھادىسە بولغاچقا نۇرغۇن سۆز-ئىبارىلەر بۇ قائىدىگە چۈشمىدى، مەسىلەن، ئاتا، ئانا، ئاچا، داپ، ئەمگەك، گەپ دېگەندەك نۇرغۇن سۆزلەر ئۈچىنچى...